Wetenschappers meten de buitenlucht met professionele apparatuur, maar er is nog veel onbekend. Over fijnstof bijvoorbeeld. Daarvoor is nu een ‘citizen science’ project gestart. Op een heldere voorjaarsdag meten tienduizend burgers allemaal tegelijk fijnstof.

iPhone
Een uitzonderlijk project, dat mogelijk is dankzij een fijnstofmeter voor de iPhone, de iSPEX. De iSPEX is een kleine variant van de dure, professionele SPEX, de Spectropolarimeter for Planetary EXploration. Het is een meetapparaatje dat je op je iPhone schuift, en dat met de camera van je telefoon en een app binnenkomend zonlicht analyseert.

Fijnstof meten
Zo werkt het: stofdeeltjes veroorzaken afwijkingen in de manier waarop licht zich gedraagt, zoals de voorkeursrichting van de golfbeweging (polarisatie), en de breking van de kleuren (het spectrum). Dit is afhankelijk van de grootte en samenstelling van de deeltjes. De iSPEX combineert polarimetrie en spectroscopie met de hoek van de zon, om drie dingen tegelijk te meten: de hoeveelheid fijnstof, de grootte van de deeltjes en de soort fijnstof.

Onnauwkeurig
De iSPEX is veel te onnauwkeurig om je met een enkele meting cijfers te geven. Smartphones geven met een kleur wel een ruwe indicatie. Het wetenschappelijke experiment is om uit te vinden of een grote hoeveelheid data de betrouwbaarheid doet toenemen. De data van de iSPEX worden gecombineerd met data van professionele meetapparatuur, op de grond, en vanaf satellieten. Hierdoor wordt er informatie toegevoegd over gezondheidseffecten, economische effecten en klimaateffecten van de lucht in Nederland. Is het vulkaanas, woestijnzand, zout, pollen, of roet uit auto’s? Hoe klein zijn de deeltjes? En hoe veel zijn er?

Academische Jaarprijs 2012
De iSPEX kon worden gefinancierd doordat het de Academische Jaarprijs 2012 kreeg. Het apparaatje is ontwikkeld door het RIVM, het KNMI, de sterrenwacht van de Universiteit Leiden, en het Nederlands expertise-instituut voor ruimteonderzoek. Partner is het Longfonds.

Omdat de plek van de camera per smartphone verschilt, is het vooralsnog alleen geschikt voor de iPhone 4, 4S en 5. De iSPEX wordt binnenkort op een aantal plekken gratis verspreid, of is hier te bestellen.


Meer lezen over: , , , , ,

Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen

Reactie plaatsen

Je moet ingelogd zijn om reacties te posten.